आजच्या झपाट्याने वाढणाऱ्या शहरीकरणाच्या काळात सहकारी गृहनिर्माण संस्थांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. या संस्थांवर केवळ इमारतीचे व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारी नसून, सदस्यांचे हित जपणे, आर्थिक व्यवहार पारदर्शक ठेवणे, कायद्याचे पालन करणे आणि शासनाच्या विविध नियमांची अंमलबजावणी करणे हीदेखील तितकीच महत्त्वाची जबाबदारी असते. परंतु प्रत्येक सोसायटीकडे कायदेशीर, तांत्रिक किंवा प्रशासकीय तज्ज्ञ उपलब्ध असतीलच असे नाही. अशा वेळी जिल्हा हौसिंग फेडरेशन ही संस्था प्रत्येक हौसिंग सोसायटीसाठी आधारवडाचे काम करते.
जिल्हा हौसिंग फेडरेशन म्हणजे जिल्ह्यातील सहकारी गृहनिर्माण संस्थांचे प्रतिनिधित्व करणारी सर्वोच्च जिल्हास्तरीय संघटना होय. सहकाराच्या तत्त्वांवर आधारित असलेल्या या संघटनेचा उद्देश केवळ सदस्यसंख्या वाढविणे नसून, जिल्ह्यातील सर्व हौसिंग सोसायट्यांचे प्रश्न एकत्रितपणे शासनापुढे मांडणे, त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे, त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे आणि सहकारी गृहनिर्माण चळवळीला अधिक बळकटी देणे हा आहे. एकट्या संस्थेचा आवाज अनेकदा प्रशासनापर्यंत प्रभावीपणे पोहोचत नाही; मात्र फेडरेशनच्या माध्यमातून तो अधिक ताकदीने मांडला जातो.
जिल्हा हौसिंग फेडरेशनचे कार्य अत्यंत व्यापक आहे. महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम, महाराष्ट्र सहकारी संस्था नियम, उपविधी, वार्षिक सर्वसाधारण सभा, लेखापरीक्षण, निवडणुका, सदस्यत्व, देखभाल खर्च, बिनभोगवटा शुल्क, पार्किंग, पुनर्विकास, डीम्ड कन्व्हेयन्स, अभिहस्तांतरण, महाराष्ट्र सदनिका मालकी हक्क अधिनियम (मोफा), रेरा, महाराष्ट्र अपार्टमेंट ओनरशिप कायदा तसेच विविध न्यायालयीन निर्णय याबाबत संस्थांना आवश्यक मार्गदर्शन केले जाते. शासनाच्या नवीन शासननिर्णय, परिपत्रके आणि आदेशांची माहिती वेळेवर सोसायट्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे कार्यही फेडरेशन सातत्याने करत असते.
फेडरेशनची कार्यपद्धती लोकशाही व सहकाराच्या मूल्यांवर आधारित आहे. सदस्य संस्थांकडून प्राप्त होणाऱ्या अडचणींचा सखोल अभ्यास केला जातो. आवश्यकतेनुसार अनुभवी वकील, चार्टर्ड अकाउंटंट, अभियंते, वास्तुविशारद, सहकार क्षेत्रातील अधिकारी आणि तज्ज्ञ यांचे मार्गदर्शन घेतले जाते. त्यानंतर संबंधित विभाग, उपनिबंधक, जिल्हा प्रशासन, महानगरपालिका, विकास प्राधिकरण किंवा राज्य शासन यांच्याकडे संस्थांच्या वतीने पाठपुरावा करून समस्यांचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्यामुळे प्रत्येक सोसायटीला स्वतंत्रपणे विविध कार्यालयांमध्ये वारंवार पाठपुरावा करण्याची गरज कमी होते.
हौसिंग सोसायट्यांना फेडरेशनमुळे अनेक प्रकारचे फायदे मिळतात. कायदेशीर सल्ला, प्रशासकीय मार्गदर्शन, तांत्रिक मदत, प्रशिक्षण, कार्यशाळा, परिसंवाद, पदाधिकाऱ्यांसाठी विशेष अभ्यासवर्ग आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन यामुळे संस्थांचे प्रशासन अधिक सक्षम व पारदर्शक बनते. विशेषतः नव्याने स्थापन झालेल्या संस्थांसाठी फेडरेशन हे ज्ञानाचे आणि अनुभवाचे महत्त्वाचे केंद्र ठरते. अनेक वाद केवळ योग्य माहितीच्या अभावामुळे निर्माण होतात; फेडरेशन अशा वादांना प्रतिबंध करण्यासाठी वेळोवेळी जनजागृती करते.
पुनर्विकास, डीम्ड कन्व्हेयन्स, बिल्डरकडून अभिहस्तांतरण न मिळणे, अतिरिक्त एफएसआय व टीडीआरचे प्रश्न, पार्किंग हक्क, मालमत्ता कर, पाणीपुरवठा, सामान्य सुविधांचा ताबा, सुरक्षा व्यवस्था आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांशी संबंधित प्रश्न या विषयांमध्ये फेडरेशन संस्थांच्या पाठीशी ठामपणे उभे राहते. अनेक समान स्वरूपाच्या समस्या असलेल्या सोसायट्यांना एकत्र आणून शासनाकडे धोरणात्मक बदलांची मागणी करण्याचे सामर्थ्यही फेडरेशनकडे असते.
जिल्हा हौसिंग फेडरेशनची आणखी एक महत्त्वाची भूमिका म्हणजे विविध हौसिंग सोसायट्यांमध्ये समन्वय निर्माण करणे. आदर्श संस्थांचे अनुभव, यशस्वी उपक्रम, आधुनिक व्यवस्थापन पद्धती, डिजिटल लेखांकन, ऑनलाइन सेवा, ऊर्जा बचत, पावसाचे पाणी साठवण, सौरऊर्जा, कचरा व्यवस्थापन यांसारख्या उपक्रमांची माहिती सदस्य संस्थांपर्यंत पोहोचवून त्यांना आधुनिक व शाश्वत व्यवस्थापनासाठी प्रोत्साहित केले जाते. त्यामुळे केवळ कायदेशीरच नव्हे तर सामाजिक आणि पर्यावरणीय दृष्टिकोनातूनही संस्थांचा विकास होतो.
आज प्रत्येक सहकारी गृहनिर्माण संस्थेसमोर बदलते कायदे, वाढती जबाबदारी आणि गुंतागुंतीची प्रशासकीय प्रक्रिया ही मोठी आव्हाने आहेत. अशा परिस्थितीत जिल्हा हौसिंग फेडरेशनशी संलग्न राहणे म्हणजे केवळ सदस्यत्व घेणे नव्हे, तर एका सामूहिक शक्तीचा भाग बनणे होय. सक्षम फेडरेशन हे प्रत्येक हौसिंग सोसायटीचे संरक्षण कवच आहे. ते संस्थांचे प्रश्न मांडते, त्यांच्या हक्कांसाठी लढते, योग्य मार्गदर्शन करते आणि सहकार चळवळीला अधिक बळकट बनवते. म्हणूनच प्रत्येक सहकारी गृहनिर्माण संस्थेने जिल्हा हौसिंग फेडरेशनचा सक्रिय सदस्य बनून या व्यासपीठाचा लाभ घ्यावा. कारण मजबूत फेडरेशन म्हणजे सक्षम हौसिंग सोसायट्या आणि सक्षम हौसिंग सोसायट्या म्हणजे सुरक्षित, सुजाण आणि संघटित समाजाची भक्कम पायाभरणी होय.
ॲड. अभिषेक खोत, सांगली
मो. 9960661657
Comments
Post a Comment